Συχνές Ερωτήσεις για το Ιπποφαές

ipp

 
Μερικές συχνές ερωτήσεις πάνω στην καλλιέργεια του ιπποφαούς.Φυσικά αν δεν βρίσκεται απάντηση στην ερώτηση σας μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας και εμείς θα χαρούμε να σας βοηθήσουμε.
 
1.Τι φυτό είναι το ιπποφαές;

Το ιπποφαές είναι ένα είδος που καλλιεργείται για την παραγωγή καρπών από δεκαετίες στην Ευρώπη και την Ασία. Επίσης συγκομίζονται και τα φύλλα του που χρησιμοποιούνται σαν αφέψημα. Το ιπποφαές είναι ένα φυτό δίοικο, αγκαθωτό, φυλλοβόλο. Το ύψος του φθάνει συνήθως τα 2-4m στην Γαλλία, αν και στην Κίνα έχουν βρεθεί δένδρα με ύψος 18m αλλά και φυτά με ύψος μόλις 0,5m.

 

2.Από που προέρχεται αυτό το φυτό;

Το ιπποφαές ονομάζεται επιστημονικά Hippophae rhamnoides L. Το είδος αυτό ανήκει στην οικογένεια των Eleagnaceae. Το ιπποφαές (Hippophae rhamnoides) είναι ένα αξιόλογο φυτικό είδος που προέρχεται από την Ευρώπη και την Ασία, όπου το χρησιμοποιούσαν από αιώνες. Το φυτό αυτό αναφέρεται από τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς, Διοσκουρίδη και Θεόφραστο σαν ένα από τα γνωστά φαρμακευτικά φυτά. Στην αρχαία Ελλάδα το χρησιμοποιούσαν σαν φάρμακο σε ανθρώπους και ζώα και κυρίως στα άλογα. Χαρακτηριστικά, η παράδοση αναφέρει ότι οι στρατιώτες του Μ. Αλέξανδρου αποκτούσαν μεγάλη αντοχή στις κακουχίες τρώγοντας τους καρπούς του ενώ τα φύλλα και τους νεαρούς βλαστούς του.

 

3. Που το συναντάμε;

Οι χώρες στις οποίες το συναντάμε σαν καλλιέργεια αλλά και σαν αυτοφυές είναι: Η Κίνα, η Μογγολία, η Ινδία, το Νεπάλ, το Πακιστάν, η Ρωσία, η Oυκρανία, η Αγγλία, η Γαλλία, η Δανία, η Oλλανδία, η Γερμανία, η Πολωνία, η Φιλανδία, η Σουηδία, η Βουλγαρία, η Νορβηγία κλπ. Τα τελευταία 4 χρόνια η καλλιέργεια αυτή έχει αναπτυχθεί και στην Ελλάδα, με πολύ ελπιδοφόρα αποτελέσματα. Η πρώτη βιομηχανία μεταποίησης των προϊόντων του ιπποφαούς ιδρύθηκε στην Ρωσική πόλη Bisk το 1940 όταν ήδη είχαν γίνει γνωστές οι πολύτιμες ιδιότητες των καρπών, των σπόρων, των φύλλων και του φλοιού του. Τα προϊόντα της βιομηχανίας αυτής χρησιμοποιήθηκαν στην διατροφή των ρώσων κοσμοναυτών αλλά και σαν συστατικά της σύνθεσης των κρεμών που τους προστατεύουν από την επίδραση της κοσμικής ακτινοβολίας κατά την διάρκεια των διαστημικών τους ταξιδιών. Στην Κίνα η μαζική εγκατάσταση φυτειών ιπποφαούς άρχισε την δεκαετία του 1980.

 

4. Σε τι κλίμα ευδοκιμεί;

Το ιπποφαές μπορεί να καλλιεργηθεί και σε υψόμετρο μέχρι 3900m. Στην Ρωσία υπάρχουν ενδημικά είδη του ιπποφαούς που καρποφορούν σε υψόμετρα μεταξύ 1200m και 2000m. Οι θερμοκρασίες που ανέχεται κυμαίνονται μεταξύ -43ο C και +40ο C. Το φυτό αυτό είναι ανθεκτικό στην ξηρασία όταν είναι πλήρως αναπτυγμένο αλλά συνιστάται η συστηματική άρδευση των φυτών τα τρία πρώτα χρόνια μετά την φύτευση και λιγότερα τα επόμενα χρόνια. Το ιπποφαές πρέπει να καλλιεργείται σε τοποθεσίες που δέχονται χωρίς εμπόδια το ηλιακό φως. Όλες οι καλλιεργητικές εργασίες που ευνοούν τον καλό φωτισμό έχουν ευνοϊκή επίδραση. Το καλό ετήσιο κλάδεμα, που γίνεται κατά την διάρκεια του χειμώνα θα βελτιώσει τις αποδόσεις των φυτών επειδή εξυπηρετεί τον παράγοντα αυτό. Ένα έδαφος πολύ υγρό ή ένας υπεδάφιος υδατικός ορίζοντας επιφανειακός προκαλεί την ασθενή ανάπτυξη των φυτών και την εμφάνιση σήψεων. Συνιστάται να φυτεύουμε το ιπποφαές σε εδάφη με ελαφρά κλίση ή σε εδάφη που στραγγίζουν κανονικά.

 

5. Τι έδαφος θέλει;

Το φυτό αυτό, προσαρμόζεται σε μεγάλη ποικιλία εδαφών και μπορεί να αναπτυχθεί ακόμη και σε οριακά εδάφη όπως είναι τα χαλικώδη εδάφη ή τα αμμώδη που είναι φτωχά σε θρεπτικές ουσίες και τα οποία έχουν μικρή δυνατότητα συγκράτησης του ύδατος. Η οξύτητα και η αλκαλικότητα του εδάφους, εκτός ακραίων περιπτώσεων, δεν αποτελούν περιοριστικούς παράγοντες της καλλιέργειας του ιπποφαούς, όμως το φυτό αυτό προτιμά ρΗ εδάφους που να κυμαίνεται μεταξύ 5,0- 8,0. Τα αργιλώδη εδάφη αλλά και τα αργιλοπηλώδους συστάσεως για να θεωρηθούν κατάλληλα θα πρέπει να δεχτούν οργανικά βελτιωτικά. Τα ελαφρά αμμώδη εδάφη έχουν μικρή ικανότητα συγκράτησης ύδατος και γι αυτό και αυτά απαιτούν την ενσωμάτωση οργανικών βελτιωτικών, όπως είναι η κόπρος ή το κομπόστ.

 

6.Ποιές είναι οι ανάγκες του ιπποφαούς σε νερό

Το νερό είναι ένας ουσιώδης παράγοντας για την εγκατάσταση μίας νέας φυτείας που πρέπει να λάβει κανείς υπόψη του ιδίως στα πρώτα στάδια της αναπτύξεως των φυτών. Οι κλιματικές συνθήκες, η φυσική δομή του εδάφους και τα υδατικά αποθέματα του εδάφους, είναι οι βασικοί παράγοντες που δείχνουν αν ένας αγρός είναι κατάλληλος για την εγκατάσταση μίας φυτείας ιπποφαούς ή όχι. Επειδή ο όγκος του εδάφους που αξιοποιούν οι ρίζες του φυτού αυτού, είναι μικρός και οι ρίζες του επιφανειακές, κατά την διάρκεια των πρώτων ετών μετά την φύτευση του, μπορεί να υποφέρει από έλλειψη νερού που προέρχεται από την ταχεία ξήρανση του χώματος του εδάφους των πρώτων εκατοστών βάθους.

 

7.Πώς γίνεται το φύτεμα;

Γίνεται με πιστοποιημένα φυτά που βρίσκονται σε γλαστράκια με μπάλα χώματος ή και με γυμνόριζα φυτά επίσης πιστοποιημένα και στην κατάλληλη αναλογία αρσενικών και θηλυκών και στην κατάλληλη διάταξη. Οι αποστάσεις φύτευσης είναι στα 4 μέτρα φυτό από φυτό πάνω στη σειρά και 1,5 μ. απόσταση μεταξύ των σειρών, δηλαδή φυτεύονται 200 φυτά το στρέμμα. Εναλλακτικά μπορεί να φυτευτεί σε αποστάσεις 3 μέτρα μεταξύ των γραμμών και 2 μέτρα μεταξύ των φυτών επάνω σε κάθε γραμμή φυτεύσεως. Φυτεύονται 160 φυτά το στρέμμα εκ των οποίων τα 150 είναι θηλυκά και τα 10 αρσενικά.

 

8. Πως πρέπει να γίνεται άρδευση στο ιπποφαές;

Μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους αλλά η καλύτερες είναι δύο: Η εναέρια άρδευση. Με την άρδευση αυτή οι σωλήνες αρδεύσεως ευρίσκονται σε υποστυλώματα σε ένα ύψος 2-2,5m ενώ τα μπεκ ευρίσκονται σε κατάλληλες αποστάσεις ανάλογα με τις αποστάσεις των φυτών επί της γραμμής φυτεύσεως και τις αποστάσεις μεταξύ των γραμμών. Στάγδην άρδευση. Το σύστημα αυτό αποτελείται από ένα σωλήνα που τοποθετείται πλησίον του λαιμού των φυτών σε κάθε γραμμή φυτεύσεως επάνω στον οποίο υπάρχουν οι σταλάκτες του νερού. Οι αποστάσεις που χωρίζουν τους σταλάκτες είναι 20 cm και κάθε ένας από αυτούς έχει δυνατότητα να παρέχει 4 λίτρο νερού.

 

9. Πρέπει να γίνεται η λίπανση στο ιπποφαές;

Το ιπποφαές, έχει πολύ μικρότερες ανάγκες σε άζωτο, φωσφόρο και κάλιο, από τα άλλα καλλιεργούμενα δένδρα. Επίσης είναι φυτό στο οποίο συμβιώνουν στις ρίζες του τα ακτινοβακτήρια και επομένως προμηθεύεται το άζωτο από τον ατμοσφαιρικό αέρα. Η λίπανση πρέπει να στηρίζεται στην ανάλυση του χώματος και να γίνεται με λιπάσματα τα οποία θα συστήνει γεωπόνος που να γνωρίζει την καλλιέργεια του ιπποφαούς. Η εταιρεία SYMAGRO, διαθέτει την τεχνογνωσία, στην καλλιέργεια του ιπποφαούς, και μπορεί να παρέχει δωρεάν την τεχνική στήριξη στους παραγωγούς του ιπποφαούς που θα συνεργασθούν μαζί μας, άλλωστε ο γεωπόνος μας Κάσσανδρος Γάτσιος έγραψε το πρώτο και μοναδικό βιβλίο για το ιπποφαές.

 

10. Κλαδεύεται το ιπποφαές και πως;

Το κλάδεμα στο ιπποφαές γίνεται, με σκοπό την δημιουργία του κατάλληλου μεγέθους και του σχήματος του θάμνου, ώστε να εξασφαλίζεται η ομαλή ανάπτυξη της παραγωγής και να ευκολύνεται η συγκομιδή των καρπών. Κατά τον επόμενο χειμώνα μετά την φύτευση τα φυτά κλαδεύονται σε ύψος 60cm και όλοι οι βλαστοί που βρίσκονται σε ύψος κάτω από τα 30cm απομακρύνονται. Στο τέλος του δεύτερου έτους όλοι οι νέοι βλαστοί που είναι σε ύψος μικρότερο των 30cm από το έδαφος απομακρύνονται. Επίσης απομακρύνεται και ο ακραίος βλαστός και κλαδεύονται στο ένα μάτι οι πλάγιοι βλαστοί ενώ ταυτόχρονα γίνεται κλαδοκάθαρος σε όλα τα βλαστάρια ώστε να διατηρηθεί το δένδρο στο επιθυμητό ύψος(< 2m) Το δένδρο οφείλει να κλαδεύεται κάθε έτος για να απομακρύνονται τα παλιά βλαστάρια όπως και εκείνα που αναπτύσσονται εσωτερικά. Στα ώριμα φυτά που έφθασαν το στάδιο της παραγωγής καρπών, πρέπει κάθε χρόνο να γίνεται κλάδεμα καρποφορίας, ώστε να επιτρέπεται η είσοδος του φωτός στο εσωτερικό του θάμνου. Επίσης πρέπει να κλαδεύονται οι βλαστοί που έχουν ηλικία μεγαλύτερη των 3 ετών ώστε να προλαμβάνεται η πρόωρη γήρανση των φυτών με την ανάπτυξη νέων βλαστών.

 

11. Πως καταπολεμούνται τα ζιζάνια

Γίνεται με την χρησιμοποίηση της κατάλληλης εδαφοκάλυψης (με φυτικά υπολείμματα ή με πλαστικό). Επίσης με την κατάλληλη μηχανική κατεργασία του εδάφους μετά την φύτευση των δενδρυλλίων. Η κατεργασία του εδάφους δεν πρέπει να γίνεται σε βάθος μεγαλύτερο των 8-10cm από την επιφάνεια, ώστε να μη καταστρέφεται το ριζικό σύστημα του ιπποφαούς και με την χρήση ζιζανιοκτόνων, ανάλογα με το είδος των ζιζανίων.

 

12. Ποιες ποικιλίες πρέπει κανείς να προτιμήσει;

Η εταιρεία SYMAGRO, έχει δοκιμάσει στην χώρα διάφορες ποικιλίες όπως η HERGO, LEOKORA, FRUGANA, ASCOLA, POLLMIX, με καλά αποτελέσματα. Η επιλογή θα πρέπει να γίνεται με την συνεργασία των γεωπόνων μας.

 

13. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται φυτά που έχουν δημιουργηθεί από σπόρο;

Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται φυτά που έχουν παραχθεί από σπόρο (σπορόφυτα) επειδή τα φυτά αυτά που θα προκύψουν δεν θα έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τα μητρικά φυτά, δηλαδή δεν θα είναι άγρια. Επίσης δεν θα ξέρουμε ποια είναι αρσενικά και ποια θηλυκά πριν περάσουν 5 χρόνια. Πάντα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται φυτά από μοσχεύματα γνωστών ποικιλιών τα οποία είναι πιστοποιημένα.

 

14. Πως συγκομίζεται το ιπποφαές;

Το ιπποφαές μπορεί να συγκομίζεται με τους εξής τρόπους: Με μηχάνημα απορρόφησης των καρπών. Η εταιρεία μας μπορεί να σας προμηθεύσει με τέτοιου είδους μηχανήματα. Ο μηχανισμός μοιάζει με ηλεκτρική σκούπα, που μπορεί να έχει 4- 12 απορροφητήρες. Η συγκομιδή γίνεται με απορρόφηση των καρπών. Η μέθοδος αυτή δίνει καλής ποιότητας καρπούς ενώ έχει την δυνατότητα να ξεχωρίζει τα φύλλα από τους καρπούς Με δονητή. Είναι παρόμοιος με εκείνους που χρησιμοποιούνται στην συγκομιδή άλλων καρπών. Η δόνηση αυτή έχει μία διάρκεια και μία συχνότητα που ποικίλει και με την βοήθεια της οποίας, αποσπάται ο καρπός από το δένδρο. Ο καρπός πέφτει στο έδαφος ή σε κατάλληλη συλλεκτική «ομπρέλα» που απλώνεται στην βάση του δένδρου. Ο μηχανισμός της δόνησης, μπορεί να είναι χειροκίνητος ή να είναι μεγαλύτερου μεγέθους και να είναι μηχανοκίνητος. Με τα χέρια. Απαιτεί πολλές ώρες για την συγκομιδή Με αποκοπή των κλαδιών και στην συνέχεια με τίναγμα. Δεν είναι μέθοδος κατάλληλη για τις κλιματολογικές συνθήκες της Ελλάδος, ενώ δεν μπορούμε να έχουμε κάθε χρόνο παραγωγή καρπών.

 

15. Έχει εχθρούς και ασθένειες;

Μέχρι σήμερα στην χώρα μας παρουσιάσθηκαν προσβολές από ορισμένα φυλλοφάγα έντομα και σε πολύ περιορισμένο αριθμό κάποιες μυκητολογικές ασθένειες. Η εταιρεία SymAgro παρέχει πλήρη τεχνική στήριξη στον τομέα της φυτοπροστασίας με πολύ καλά αποτελέσματα. Το 2012 το καλοκαίρι παρουσιάσθηκαν σε μερικές περιπτώσεις που δεν έγινε καλή διαχείριση νερού φαινόμενα υδατικού στρες των φυτών. Χρησιμοποιήθηκε το κατάλληλο βιολογικό σκεύασμα με πολύ καλά αποτελέσματα.

 

16. Που χρησιμοποιείται το ιπποφαές;

Το ιπποφαές είναι ένα από τα ελάχιστα είδη φυτών του οποίου χρησιμοποιούνται σχεδόν όλα του τα μέρη, όπως είναι: οι καρποί, τα φύλλα, ο φλοιός, οι σπόροι, το ξύλο και το ριζικό του σύστημα. α) Σαν τρόφιμο: Οι χρήσεις του σαν τρόφιμο είναι οι εξής: Παραγωγή χυμών. Οι χυμοί αυτοί είναι πολύ πλούσιοι σε πάρα πολλές χρήσιμες στον οργανισμό ουσίες έχουν δε επίσης πολύ ωραία γεύση. Με τα φύλλα του γίνονται θεραπευτικά ροφήματα. Τα φύλλα του χρησιμοποιούνται νωπά ή αποξηραμένα. Τα ροφήματα αυτά έχουν πολύ καλά αποτελέσματα σαν αποχρεμπτικά αλλά και σε νοσήματα του αναπνευστικού συστήματος. Τα φύλλα, οι νεαροί βλαστοί και η πούλπα των καρπών μετά την επεξεργασία της, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν ζωοτροφή των αγροτικών ζώων. Αλκοολούχα ποτά, όπως είναι λικέρ και ένα είδος κρασιού. β) Σαν φαρμακευτικό φυτό: Οι τοπικές εφαρμογές του ελαίου του ιπποφαούς, είναι κατάλληλες για την αντιμετώπιση των ερεθισμών του δέρματος που προέρχονται από τον ήλιο, την θερμότητα, αλλά και τα εγκαύματα που προέρχονται από την επίδραση χημικών ουσιών ή την κοσμική ακτινοβολία, το έκζεμα και την επούλωση των πληγών που δύσκολα επουλώνονται. Το έλαιο του ιπποφαούς που προέρχεται από τους σπόρους του, είναι πολύ πλούσιο σε βιταμίνες (C, Ε, Α, Β1, Β2, F, Κ, Ρ), τοκοφερόλες, φλαβονοειδή, πολυακόρεστα οξέα, φυτοστερόλες, σάκχαρα, κλπ. Όλες αυτές οι ουσίες έχουν πολύτιμες φαρμακευτικές ιδιότητες για εσωτερική ή εξωτερική χρήση. γ) Σαν φυτό που χρησιμοποιείται από την βιομηχανία των καλλυντικών Τα φυτά που είναι κατάλληλα για την βιομηχανία καλλυντικών είναι αυτά των οποίων οι καρποί είναι πλούσιοι σε αντιοξειδωτικές ουσίες, σε βιταμίνες και σε φλαβονοειδή, δηλαδή στα στοιχεία που είναι πλούσιο το ιπποφαές. Οι ποικιλίες που έχουν προέλευση τις Κάτω Άλπεις θεωρούνται σαν οι καταλληλότερες για την παραγωγή καλλυντικών επειδή έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και μικρότερη σε λιπαρά οξέα. Τα κυριότερα είδη καλλυντικών που παράγονται από το ιπποφαές είναι τα εξής: Κρέμες ημέρας και νύχτας, κρέμες περιποίησης των ματιών, μάσκες προσώπου, λοσιόν σώματος, έλαιο σώματος, κρέμες χεριών, γαλάκτωμα ντεμακιγιάζ, ζελ κλπ δ) Σαν φυτό με χρωστικές ουσίες ιδιότητες. Τα φύλλα και οι νεαροί του βλαστοί περιέχουν μία ουσία την κερσετίνη που χρησιμοποιείται στην βιομηχανία της βαφής των νημάτων επειδή σε συνδυασμό με τα άλατα του σιδήρου δίδει ένα υπέροχο γκρίζο χρώμα. Οι χρωστικές των καρπών του χρησιμοποιούνται στην βιομηχανία τροφίμων και την φαρμακοβιομηχανία. ε) Φυτό με αγρονομικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον: Το ριζικό του σύστημα διακλαδίζεται πολύ γρήγορα, και έχει την σπάνια ιδιότητα της απορρόφησης ατμοσφαιρικού αζώτου σε συμβίωση με ακτινομύκητες. Επίσης το ιπποφαές είναι φυτό που μπορεί να ανεχτεί υψηλές περιεκτικότητας χλωριούχου νατρίου στο έδαφος και επομένως είναι κατάλληλο για φύτευση κατά μήκος των οδών όπου τον χειμώνα διασπείρεται αλάτι για προστασία από τον πάγο . Χρησιμοποιείται σαν αντιδιαβρωτικό φυτό των επικλινών εδαφών, με αποτελέσματα πολύ εντυπωσιακά στην αποκατάσταση πολλών επικλινών εδαφών και κυρίως των πυρόπληκτων εδαφών. Χρησιμοποιείται σαν φυτό στο οποίο η άγρια πανίδα ευρίσκει καταφύγιο, αλλά και σαν φυτό ανεμοφρακτών. Σαν καλλωπιστικό φυτό στην Αρχιτεκτονική των κήπων.

 

17. Ποια είναι η χημική και φαρμακευτική σημασία του ιπποφαούς;

Οι καρποί του ιπποφαούς, δεν έχουν μόνο πολύτιμες θρεπτικές ιδιότητες αλλά εξ ίσου έχουν και σπουδαίες φαρμακευτικές ιδιότητες. Μεταξύ αυτών περιέχουν, φυτοστερόλες που ξεπερνούν κατά πολύ σε ποσότητα εκείνες του ελαίου της σόγιας. Οι ουσίες αυτές θεωρούνται σαν ουσίες που προλαμβάνουν τις καρδιακές παθήσεις ενώ οι τοκοφερόλες τα φλαβονοειδή και τα καροτίνια που περιέχει είναι πολύτιμες ουσίες που προστατεύουν τον οργανισμό από διάφορες άλλες ασθένειες. Πολλοί ερευνητές σήμερα αποδίδουν τις κυριότερες φαρμακευτικές του ιδιότητες, στην αφθονία του σε βιταμίνη C, η οποία είναι 30 φορές μεγαλύτερη από εκείνη του πορτοκαλιού και 5 φορές μεγαλύτερη από την αντίστοιχη συγκέντρωση του ακτινίδιου. Η περιεκτικότητα του σε βιταμίνη Ε, είναι πιο μεγάλη από εκείνη του σίτου και του αραβοσίτου. Τα πολυακόρεστα οξέα, ω-3 και ω-6, αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό της περιεκτικότητας των ελαίων των σπόρων του και φθάνουν μέχρι το 75%, ενώ το έλαιο της πούλπας του περιέχει περισσότερο από το 50% της περιεκτικότητας του σε οξέα σε παλμιτικό οξύ (ω-7). Ρώσοι και οι Κινέζοι αλλά και πολυάριθμοι δυτικοί επιστήμονες το τοποθετούν στην πρώτη δεκάδα των πιο ισχυρών θεραπευτικών φυτών στον κόσμο. Το φυτό αυτό πέραν της μεγάλης του περιεκτικότητας σε βιταμίνη C έχει και περισσότερη βιταμίνη Α από το καρότο και τον κράταιγο. Οι διάφορες χημικές ουσίες του έχουν ακόμη ισχυρή αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη, αντιμικροβιακή, αναλγητική και επουλωτική δράση. Για όλους αυτούς τους λόγους, χρησιμοποιείται ως συμπλήρωμα διατροφής, ως συστατικό φαρμακευτικών και καλλυντικών σκευασμάτων, αλλά και ως αυτούσιο φαρμακευτικό σκεύασμα για πλήθος παθήσεων